Tượng Quan Âm: Quan Âm hay Quán Âm (người Việt Nam thường gọi là Quan Âm) là dịch nghĩa của từ Avalokitesvara từ tiếng Phạn, còn gọi là Quan Thế Âm, Quán Thế Âm, Quán Tự Tại, Quán Thế Tự Tại…, có nghĩa là “quan sát sự thống khổ của chúng sinh, từ bi là danh hiệu của Quan Âm” tên hiệu đầy đủ là “Đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn Quan Thế Âm Bồ Tát”. Quan Âm là tên gọi ngắn gọn của Quan Thế Âm, hay còn gọi là Quan Âm Bồ Tát.

Tượng Quan Âm

Tượng Quan Âm

1. Tượng Quan Âm Bồ Tát

1.1. Lịch sử tạo tượng Quan Âm Bồ Tát

Đối với hình tượng Quan Âm Bồ Tát, trong kinh Phật Ấn Độ được gọi là Thiện nam tử. Trong nghệ thuật tạo tượng Ấn Độ và Trung Quốc, Quan Âm được tạo hình thành tượng nam nhân để râu. Thời kỳ Nam Bắc triều, khuôn mặt và phục trang của một số tượng Quan Âm thể hiện đặc điểm nữ giới. Sau nhà Đường, hình tượng Quan Thế Âm Bồ Tát hoàn toàn nữ tính hóa, như Bồ Tát chùa Tiềm Khê ở hang Long Môn nhà Đường, Bồ Tát trong hang 322 và hang 45 của động Mạc Cao, núi Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc, còn có Bồ Tát nặn đất nhiều màu sắc nhà Liêu trong chùa Hạ Hoa Nghiêm ở Đại Đồng tỉnh Sơn Tây, đều có phong cách của nghệ thuật tạo tượng thời Đường.

1.2. Phương diện tạo tượng Quan Âm Bồ Tát

Trong phương diện tạo tượng, ngoài tượng Quan Âm Bồ Tát là thị giả bên phải của Phật A Di Đà, cũng có rất nhiều các tác phẩm tượng chỉ tạo 1 vị Bồ Tát. Hình thức tạo tượng của Quan Âm trong thánh chúng Bồ Tát là nhiều nhất và khá phức tạp.

Quan Thế Âm chủ trương “tùy loại hóa độ”, căn cứ theo thân phận và nhân duyên khác nhau của chúng sinh, hóa thành thân phận độ hóa khác nhau, tế thế cứu khổ. Theo Pháp hoa kinh ghi chép, Hóa thân của Quán Thế Âm Bồ Tát có tổng cộng 33 loại, được gọi là “33 Hóa thân của Quan Âm”.

2. Tượng Thánh Quan Âm

Thánh Quan Âm hay còn gọi là Chính Quan Âm, là hình tượng Quan Âm cơ bản và thường gặp. Quan Âm được nhắc đến nhiều nhất, là chỉ thánh Quan Âm xuất hiện đại diện cho tổng thể các loại tạo tượng của Quan Âm Bồ Tát.

Hình tượng thánh Quan Âm thường thấy là đầu đội mũ ngọc, chính giữa mũ có tượng Phật A Di Đà. Thân thể hở hoặc mặc thiên y, đeo chuỗi ngọc, cổ tay đeo vòng, thắt đai ở eo, toàn thân trang sức hoa lệ. Tay cầm hoa sen hoặc kết ấn, ngồi xếp bằng.

Tượng Thánh Quan Âm

Tượng Thánh Quan Âm

Thánh Quan Âm thường có hai tư thế đứng và ngồi. Tư thế ngồi là một chân gập đầu gối lại, chân còn lại buông tự nhiên, hình tượng thoải mái tự tại, trong tay cầm tịnh bình đựng đầy cam lộ, trong bình cắm một cành liễu, đại diện cho Quan Âm dùng cam lộ đại từ đại bi vẩy xuống nhân gian, tiêu trừ khổ nạn.

Bên cạnh tượng Quan Âm mỗi bên có một đồng nam đồng nữ, đồng nữ là long nữ, đồng nam là thiện tài đồng tử. Thông thường, cung phụng Quan Âm Bồ Tát trong điện Viên Thông phía sau Đại Hùng bảo điện.

Ngoài ra, Quan Âm còn có hình thức tạo tượng là Bồ Tát Thị Giả, cùng với Đại Thế Chí Bồ Tát (Mahasthama) đứng hai bên Phật A Di Đà. Tượng đơn Quan Âm Bồ Tát thời cận đại đa phần tay cầm tịnh bình đựng đầy cam lộ cắm cành dương liễu, hoặc tượng Quan Âm tống tử trong lòng ôm con, thân mặc áo choàng.

3. Tượng Quan Âm 11 mặt

Quan Âm 11 mặt còn gọi là Đại Quang Phổ Chiếu Quan Âm có 11 khuôn mặt nên được gọi tên như vậy. Theo Thập nhị diện kinh ghi chép: “Thân cao 1,3 tấc, có 11 mặt, 3 mặt chính giữa là mặt Bồ Tát, 3 mặt bên trái hiện tướng phẫn nộ, 3 mặt bên phải tựa như mặt Bồ Tát, lộ ra nanh vuốt, 1 mặt sau cười, ở trên là 1 mặt Phật, quầng sáng phát ra cả trước và sau. 11 khuôn mặt đều đội mũ hoa, mũ hoa bên trên đều có tượng Phật A Di Đà”.

Tượng Quan Âm 11 mặt

Tượng Quan Âm 11 mặt

11 mặt có ý nghĩa tượng trưng riêng:

3 mặt phẫn nộ bên trái thể hiện bộ Kim Cương;

3 mặt chính giữa đại diện cho bộ Bảo;

3 mặt bên phải thể hiện bộ Liên Hoa;

Mặt phẫn nộ cười lớn phía sau thể hiện bộ Kiệt Ma;

Một mặt phía trên cùng thể hiện bộ Phật;

3 mặt trái, phải, chính giữa tức có 9 mặt thể hiện sự hóa độ Tam giới.

Sau 9 mặt có 1 mặt cười thể hiện sự nghiệp giáo hóa cần có sự uy nghiêm và tâm hoan hỷ viên mãn mới có thể đạt được thành tựu.

1 mặt Phật ở trên cùng biểu thị thành tự cao nhất.

4. Tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt

Quan Âm nghìn tay nghìn mắt hay còn được gọi là Quan Thế Âm nghìn tay nghìn mắt, gọi là Thiên Thủ Quan Âm, là Quan Âm đại bi trong Lục Quan Âm. Theo Thiên thủ thiên nhãn Quan Thế Âm Bồ Tát quảng đại viên mãn vô  ngại đại bi tâm Đà La Ni kinh ghi chép:

Tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt

Tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt

Quan Thế Âm tại vô lượng kiếp quá khứ, nghe được Thiên Quang Vương Tịnh Trụ Như Lai nói: “Quảng đại viên mãn vô ngại đại bi tâm Đà La Ni”, liền phát thệ nguyện phải đem đến lợi ích và an lạc cho chúng sinh, từ đó hợp lại thành ý nghĩa đại từ đại bi, pháp lực vô biên.

4.1. Hình thức tạo tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt

Hình thức tạo hình tượng Phật Thiên Thủ Quan Âm thường gặp là mỗi bên trái phải có hơn 20 cánh tay, trong mỗi bàn tay đều có 1 con mắt, hơn 40 cánh tay có hơn 40 con mắt, tức là khi “phổ độ chúng sinh” đã dùng nghìn cánh tay từ bi, nghìn con mắt từ bi tượng trưng cho Bồ Tát từ bi vô lượng.

4.2. Lịch sử nghệ thuật tạo tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt

Nghệ thuật tạo tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt bắt đầu lưu hành từ thời Tùy, Đường. Trong các chùa viện Phật giáo thường điêu khắc hình tượng Quan Âm nghìn tay, đặc biệt thể hiện hàm ý đại từ đại bi, phổ độ chúng sinh.

Tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt bằng đồng, đúc ở gác Đại Bi, chùa Long Hưng ở Chính Định tỉnh Hà Bắc; tượng Quan Âm Chuẩn Đề nghìn tay nghìn mắt 11 mặt trong điện Đại Bi chùa Tụy Thiện ở Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây; tượng Bồ Tát nghìn tay nghìn mắt đẽo gỗ đời Càn Long nhà Thanh trong gác Đại Thừa chùa Phổ Ninh sơn trang nghỉ mát Thừa Đức ở Hà Bắc, đều là những di sản quý báu của Phật giáo Trung Quốc.

Tượng Quán Âm nghìn tay nghìn mắt khắc đá ở Đại Túc, Trùng Khánh trên núi Bảo Đỉnh, bức tượng này không giống với tạo hình Bồ Tát có 40 cánh tay trong chùa miếu, mà chính xác là 1007 cánh tay, mỗi lòng bàn tay còn khắc một con mắt, những cánh tay xòe như hình quạt, nghìn tay giống như hồ nước cuộn sóng.

5. Tượng Quan Âm 48 cánh tay

Trên cơ sở tượng Quan Âm nghìn tay, giản lược còn 48 cánh tay, cầm các pháp khí như: Vòng yết ma, bảo chùy… gọi là Quan Âm 48 cánh tay. Chỉ có các điểm khác biệt Quan Âm nghìn tay là tượng đứng, còn Quan Âm 48 cánh tay là tượng ngồi.

Tượng Quan Âm 48 tay

Tượng Quan Âm 48 tay

 

6. Tượng 33 Quan Âm

33 Quan Âm là Quan Âm thường được nói đến trong kinh Phật, xuất hiện biến hóa trong khi thuyết pháp hóa độ chúng sinh, tổng có 33 hình tượng.  33 hình tượng này đã được Daquyvietnam liệt kê ở bài viết trước, mời các bạn tham khảo đầy đủ tại đây: 33 Quán Âm là những hình tượng nào.

Nếu các bạn muốn tìm hiểu về đề tài tượng Phật trong nghệ thuật Phật giáo, xin mời ghé thăm website chuyên về tượng Phật của chúng tôi tại địa chỉ http://shoptuongphat.com , Shoptuongphat cũng là một thành viên của Daquyvietnam.

Daquyvietnam,

Mời bạn xem thêm: mặt dây chuyền phật quan âm thiên thủmặt dây chuyền đại nhật như laimặt dây chuyền bồ tát đại thế chí .

tài liệu đá quý
0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!